کلّیات بسحاق اطعمه شیرازی

آرمانان: کلّیات بسحاق اطعمه به دو دلیل، کتابی جذّاب در حوزه غذا و خوراک است. اوّل اینکه یکی از معدود منابع تاریخی آشپزی است چراکه ما چندان آثار به جای مانده از آشپزی در تاریخ نداریم. دوّم اینکه این کتاب شعر است و زبان طنز دارد و همین موضوع به ارزش آن از نگاه ادبی افزوده است. چیزی شبیه ترکیب ادبیات و غذا. انگار غذا را با چاشنی ادبیات بپزی و یا ادبیات را در دیگ خوراک به روغن بنشانی. اصلا هر طور دوست دارید، توصیفش کنید مهم این است که در تاریخ آشپزی، این گوهر به زمان حال رسیده؛ دروازه ورود به دنیای زیبایی خوراکی ها در گذشته است.
مولانا جمال الدین ابواسحاق حلاج اطعمه شیرازی، معروف به بسحاق اطعمه شیرازی شاعر طنز پرداز قرن نهم هجری قمری بوده است. کتابی که از او به یادگار مانده مجموعه ای از چندین رساله است که همگی، در توصیف غذا و نوشیدنی هستند. اما در پژوهش در این کتاب غذا به تنهایی از اهمیت برخوردار نیست بلکه در میان اشعار کتاب می توان شرایط ادبی، تاریخی، اجتماعی و اقتصادی مردم آن روزگار را هم بررسی کرد.
اصولا رساله های به جا مانده از خوراک دروازه ورود به دنیای زندگی اجتماعی مردم آن دوره هستند.
این کتاب، به تصحیح منصور رستگار فسایی و توسط نشر میراث مکتوب در ۳۶۸ صفحه منتشر شده است.
غذاهایی که در این کتاب از آنها سخن به میان آمده است، شامل، آش ها، طعم های بازاری، آش های تُرش، غذاها، میوه ها، شیره ها و شربت ها، حلواها، دکّان بقّالی و نعمت های ارزان است.
بسحاق در قالب های مختلف ادبی شعر گفته و اشعارش از غذاهایی که توصیف می کند، اشتها برانگیزتر است. چنان که خودش می گوید:
گر اشتها به شعرِ مَنَت شد عجب مدار
کاین گُشنگان حدیثِ غذا خوش ادا کنند
آرامگاه بسحاق هم در زاویه جنوب غربی تکیه چهل تنان شیراز است. اصلا چنین اثری حتی در وصف طعام و اطعام از خطّه شعر خیز شیراز ممکن است ولاغیر:
به داغ سرکه و چربش، به تلخی رفتم، از دنیا
ولیکن شعر شیرینم، بمانَد تا جهان باشد
اگر می خواهید درباره این شاعر شیرازی بیشتر بدانید اینجا را بفشارید و بخوانید: بسحاق اطعمه