آرمانان: بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی می کنند. انتظار می رود که این رقم تا سال ۲۰۵۰ به ۶۸ درصد افزایش یابد. شهرنشینی یکی از تحول آفرین ترین روندهای توسعه در جهان است. شهرها در حال حاضر مسئول ۷۰ درصد زباله های جهانی هستند و تقریباً ۸۰ درصد از انرژی جهان را مصرف می کنند. این شهرنشینی پر سرعت، راه حل های نوآورانه بسیاری در زمینه های مسکن، حمل و نقل و زیرساخت ها دارد اما یک عامل کلیدی مهم در شهرنشینی اغلب نادیده گرفته می شود: امنیت غذایی و تغذیه.
متأسفانه، زندگی شهری اغلب باعث انتخاب رژیم غذایی ضعیف می شود. مناطق شهری منبع اصلی ضایعات مواد غذایی هستند. گسترش شهرها نیز آسیب پذیری جوامع شهری را در برابر اثرات تغییرات آب و هوایی افزایش می دهد. اگر میخواهیم شهرهای سالم و پایدار برای نسلهای آینده ایجاد کنیم، باید نحوه عملکرد شهرهایمان را دوباره ارزیابی کنیم. دستور کار غذایی شهری فائو از سیاستگذاران در سطح جهانی حمایت می کند تا سیستم های غذایی را در برنامه ریزی شهری بگنجانند. در اینجا پنج راه وجود دارد که میتوانیم شهرها را سالمتر و پایدارتر کنیم.
۱. ترویج کشاورزی شهری:
وقتی درباره کشاورزی صحبت می کنیم، بیشتر مردم به مناطق روستایی فکر می کنند اما آیا می دانستید که بیش از ۸۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان، کشاورزی شهری انجام می دهند؟
با حفظ زمینهای کشاورزی در مناطق شهری، میتوان زنجیره تامین و میزان CO2 منتشر شده هنگام حمل مواد غذایی را از روستا به شهر کوتاه کرد. تولید و فروش بیشتر مواد غذایی تازه در داخل شهر میتواند اثرات زیستمحیطی توزیع مواد غذایی را کاهش دهد، فرصتها را برای زنجیرههای تامین محلی فراگیر افزایش دهد و دسترسی به غذاهای مغذی را بهبود بخشد. بازارهای محلی کشاورزان، یکی از راه های این موضوع است.
در مِدِلینِ کلمبیا، فائو از بخشهای نارینو، آنتیوکیا و بویاکا برای ساخت باغهای اجتماعی حمایت کرده است.
بیش از ۷۵۰۰ خانواده از این باغ ها بهره مند شده اند و این موضوع به آنها امکان می دهند تا علاوه بر تامین غذای خود، با فروش مازاد محصولات، ارتزاق کنند. این پروژه به قدری موفقیت آمیز بود که کلمبیا اکنون در حال توسعه تعدادی طرح های سیاسی، قانونی و دولتی برای ترویج طرح های مشابه در سراسر کشور است.
۲. تشویق به استفاده از رژیم های غذایی سالم:
سبک زندگی و الگوهای غذایی به شدت تحت تأثیر انواع مواد غذایی موجود و مقرون به صرفه بودن آنها است. در شهرهایی که انتخاب زیادی از فست فودها و گزینه های راحت وجود دارد، غذای موجود اغلب پر انرژی و بسیار فرآوری شده است.در کشورهای با درآمد متوسط پایین، مصرف غذاهای فرآوری شده با ارزش غذایی کمی بین سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۲ سالانه ۵.۴۵ درصد افزایش یافته است و حاصل آن چاقی است که مداوم در حال افزایش است.
شهرها می توانند نقش مهمی در تضمین رژیم غذایی سالم داشته باشند. در سال ۲۰۱۴، سنگاپور از این فرصت استفاده کرد و مراکز غذایی خود را ارزیابی کرد و برنامه غذایی سالم تری را راه اندازی کرد. یک طرح یارانه ای در اپراتورهای مواد غذایی، مردم را تشویق کرد تا از مواد سالمتری مانند روغنهایی با محتوای چربی کمتر اشباع شده استفاده کنند و وعدههای غذایی با کالری کمتر را در منوها قرار دهند این موضوع سبب شد تا در طی یک سال، تعداد گزینههای غذایی سالمتر دو برابر شوند.
3. کاهش و مدیریت ضایعات مواد غذایی:
مردم مناطق شهری تا ۷۰ درصد از عرضه جهانی غذا را مصرف می کنند، اما بیشتر این غذا، دور ریخته می شود. اگرچه دلایل هدر رفتن مواد غذایی از منطقه ای به منطقه دیگر در جهان متفاوت است امّا برنامه ریزی غذایی نامناسب، بسته بندی نامناسب، نگهداری نامناسب و شیوه های فرهنگی همگی به این مشکل کمک می کنند. علاوه بر این، زباله های غذایی که بازیافت یا استفاده مجدد نمی شوند، محل های دفن زباله را پر می کنند و در آنجا تجزیه شده و متان تولید می کنند؛ گاز گلخانه ای که برای سیاره مضرتر از CO2 است. در این سناریوی تلخ، فقط غذا نیست که هدر می رود، بلکه اتلاف انرژی، پول و منابع طبیعی مانند زمین و آب هم که برای تولید و فرآوری غذا استفاده می شود؛ بسیار مهم است.
اقدامات سطح شهر برای بازیابی مواد غذایی سالم و مغذی و توزیع مجدد آن از طریق موسسات خیریه و بانک های مواد غذایی، کمپوست سازی یا استفاده از مواد غذایی دور ریخته شده برای تولید انرژی می تواند تاثیر زیادی در کاهش ضایعات مواد غذایی داشته باشد. در شهرداری لیما پایتخت پرو، فائو به ایجاد یک گروه مشورتی ارتباط غذایی برای رسیدگی به مسائل مربوط به اتلاف و ضایعات مواد غذایی کمک کرده است. یکی از ابتکارات این گروه، کارگروه زباله های مواد غذایی شهری بود که یک مرکز کمپوست برای مدیریت زباله های زیست محیطی ایجاد کرده است. در نتیجه، میزان زباله های آلی دفع شده در محل های دفن زباله و زهکشی شهر به طور چشمگیری کاهش یافته است.
۴. تقویت فضاهای سبز برای محیط های سالم تر و بهبود شیوه زندگی:
با ادامه گسترش مناطق شهری، فضاهای سبز در حال از بین رفتن هستند. درختان و مناطق سبز بیش از جذابیت زیبایی شناختی، برای بهبود کیفیت هوا، کاهش دمای شهری، تشویق فعالیت بدنی و بهبود سلامت کلی ضروری هستند. آلودگی هوا، افزایش دمای محلی و سبک زندگی بی تحرک می تواند احتمال ابتلا به بیماری های قلبی عروقی و تنفسی، چاقی را افزایش دهد و باعث گسترش پاتوژن های جدید شود. سیستم های غذایی باید همراه با محیط سبز برنامه ریزی و مدیریت شوند تا از آلودگی جلوگیری شود و به این منظور، رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی تشویق شود. برای مثال، در لسآنجلس، محققان دریافتهاند که هر چه تعداد پارکها در ۵۰۰ متری خانه کودک بیشتر باشد، شاخص توده بدنی (BMI) کودک در سن ۱۸ سالگی پایینتر خواهد بود.
۵. پیوند مجدد شهرها با مناطق روستایی:
اطراف شهرها و مناطق شهری جدا از مناطق روستایی کار نمی کنند. در واقع، آنها به شدت به مناطق روستایی اطراف خود وابسته هستند. شهرها برای مواد غذایی، نیروی کار، تامین آب و دفع ضایعات غذایی به شدت به مناطق روستایی همجوار خود متکی هستند. در شهر کیسومو در کنیا، یک شبکه مشورتی ارتباط غذایی متشکل از بازیگران شهری- روستایی، رویکرد گستردهتری را اتخاذ کرده که شهر را با منطقه ای بزرگتر در برنامهریزی سیستم غذایی خود پیوند میدهد.
این امر به تضمین عرضه مواد غذایی سالم، ایمن و مغذی کمک میکند و در عین حال دسترسی به بازار را برای کشاورزان روستایی و ایجاد شغل در سیستم غذایی افزایش میدهد.
سرنوشت نهایی دستیابی به اهداف توسعه پایدار (SDGs) در شهرها بستگی به نوع تلاش برای حفظ امنیت در شهر دارد، به همین دلیل است که یازدهمین هدف از اهداف هفده گانه هزاره (دستیابی به شهرهای فراگیر، ایمن، انعطاف پذیر و پایدار) بسیار مهم است.
برنامه غذایی شهری فائو به دولت ها و موسسات کمک می کند تا شکاف روستایی- شهری را از بین ببرند و تفکر سیستم غذایی پایدار را ترویج کنند. اگر بتوانیم این کار را انجام دهیم و به پیشبرد نوآوری شهری به روشهای متفکرانه و پیشگامانه ادامه دهیم، میتوانیم اطمینان حاصل کنیم که «هیچکس و هیچ مکانی»، در این پیشبرد عقب نخواهد ماند.
منبع: مقاله Five ways to make cities healthier and more sustainable از سایت سازمان جهانی غذا Fao
ترجمه: گروه تولید محتوای آرمانان
