آرمانان: بلوط میوه فرهنگی و گاه مقدس، برای تمامی مردم جهان است. به عبارتی در تمامی فرهنگ های زاده شده در جغرافیای سرد کوهستانی، نقشی مهم دارد. بر اساس آنچه که در دانشنامه فرهنگ مردم ایران آمده است، حدود ۸۰۰ گونه درخت بلوط در جهان شناسایی شده که ۲۴ گونه آن در ایران دیده می شود. بلوط در ایران، میوه شاخص زاگرس و زاگرس نشینان است اما در ارتفاعات البرز هم یافت می شود.
تقریبا تمامی انواع بلوط یک شکل ظاهری مشترک دارند: میوه ای قهوه ای درون پیاله ای فلسی شکل.
اصلا همین شکل ظاهری آن است که از بلوط میوه ای متفاوت ساخته است. انگار درخت با دست خودش، میوه اش را تعارف می کند به سنجاب ها و البته آدمیان.
بلوط از پیش از تاریخ تاکنون، بخش مهمی از زندگی سنتی در سراسر جهان بوده است. بلوط غذای حیوانات بوده و پس از آن گونه های مختلف بلوط در زندگی انسان ها نقش پیدا کردند.
نان، مهمترین فرآورده بلوط در زندگی انسان بوده است، هرجا قحطی بوده، مردم از نبود گندم به درخت پناه برده اند و نان بلوط در تمام طول تاریخ، مردم را از قحطی نجات داده است.
زکریای رازی، پزشک ایرانی در نوشته های خود از بلوط به عنوان یک ماده ارزان برای نان، نام برده است.
المقدسی، جغرافیدان معروف عرب نیز گفته است که مردم شام، بلوط را آرد می کنند و مصرف می کنند اگرچه مشخصا اشاره ای به نان نداشته است.
نسطوری پزشک مسیحی عرب نیز می گوید که زنان می توانند، بلوط های تازه را بو داده با شکر بخورند تا عوارض قاعدگی را کنترل کنند.
در نوشته ای دیگر در قرن ۱۳ میلادی، دستور تهیه تکه های مرغ سرخ شده با تخم مرغ آمده است که در کنار آن از بلوط و شاه بلوط تازه استفاده می کرده اند.
بلوط با وجود احترام ویژه ای که داشت، خوراک مردم روستایی و کمتر متمدن بوده است. می توان گفت که مصرف بلوط، ویژگی خاص دوران اسطوره ای و طلایی شکار و جمع آوری میوه ها و دانه ها است.
می گویند، درختان بلوطی که در کوه ها و زمین های بکر رشد می کنند میوه هایشان شیرین تر از بلوط های نزدیک به زمین های زراعی است.
مطالعه بر روی نان بلوط، نشان می دهد که به غیر از ایران، مصرف بلوط در الجزایر، ایتالیا، سوریه، آسیای مرکزی، خاورمیانه، افغانستان و عراق بسیار پر اهمیت است و بخشی از رژیم غذایی مردم مناطقی بوده که درخت بلوط، درخت غالب آنها بوده است.(ادامه دارد)
تصویر: فروشگاه عشایری نومد مارکت
